KVS x Paris

Stadsdramaturg Tunde Adefioye blogt over Parijs, James Baldwin en Malcolm X.

"Eén van de voordelen van leven in Brussel is de nabijheid tot andere grote Europese steden. Nog voor de feestgangers van Brussel naar huis gaan, nog voor het ochtendlicht de stad verlicht, sta ik op om een bus te halen naar Parijs waar ik een conferentie ga bijwonen over James Baldwin, de productieve en openlijk homoseksuele zwarte schrijver. 

Aangekomen in Parijs moet ik me even heroriënteren in het uitgebreide Parijse metronetwerk, waarnaast dat van Brussel in het niets verdwijnt. Maar gelijkenissen tussen beide steden zijn er in overvloed. Een opvallende gelijkenis is de aanwezigheid van veiligheidscontroles op drukbezochte plaatsen en hoe dit stilaan deel uitmaakt van ons dagelijkse leven. Zo worden veiligheidscontroles uitgevoerd aan de ingangen van de universitaire auditoria waar verschillende panelgesprekken plaatsvinden over of geïnspireerd op het werk van Baldwin. In tijden van verstrengde controles is het belangrijk om cultuur te gebruiken om ruimtes te creëren waar ook de meest gemarginaliseerde stemmen gehoord kunnen worden. En juist daarom is deze conferentie rond James Baldwin zo belangrijk.

Onderzoekers, schrijvers, kunstenaars, intellectuelen uit steden als Brisbane, Manila, Houston en uiteraard ook uit Brussel komen samen om het leven en werk van James Baldwin te vieren en te bespreken. Van de Schotse auteur Jeff Campbell, die Baldwin persoonlijk heeft gekend en zijn biografie schreef, tot de acteur-auteur-theatermaker Charles Reese, die een meeslepende presentatie brengt waarbij hij stukken uit zijn off-Broadway theatervoorstelling verweefd met negro spirituals en vele straffe citaten van Baldwin. Hun woorden daagen de deelnemers aan de conferentie uit om met andere ogen te kijken naar deze (soms gemythologiseerde) held van zowel de holebi-gemeenschap als zwarte literaire kringen - en ver daarbuiten. 

Foto: James Baldwin met de legendarische zangeres Nina Simone

Een andere indringende presentatie kwam van de in Brussel wonende Afrikaans-Amerikaanse Dorrie Wilson. Zij presenteerde een paper over gekleurde jongeren in Parijs en Brussel die nog steeds gediscrimineerd worden, vooral als ze ook nog moslim zijn. Dorrie was ook aanwezig op een recente community meeting in Le Space in Brussel naar aanleiding van de theaterproductie Malcolm X. Die bijeenkomst was georganiseerd om met de gemeenschap in gesprek te gaan over een KVS-voorstelling die momenteel in volle voorbereiding is door auteur Fikry El Azzouzi, regisseur Junior Mhtombeni en componist Cesar Janssens.

Deze nieuwe KVS-gezichten wagen zich dus binnenkort aan een andere Harlemse legende: Malcolm X. James Baldwin en Malcolm X liepen elkaar geregeld tegen het lijf. Soms verschilden ze van mening, maar over één ding waren ze het roerend eens: de nood aan bevrijding van de onderdrukten. Hoewel ze beiden focusten op de bevrijding van zwarten in het bijzonder, verschilde hun aanpak en het publiek dat ze bereik(t)en. Als het ging over de plaats die ze in hun creatieve en theatertische geschriften toebedeelden aan vrouwen, schoten ze echter allebei schromelijk tekort - ondanks de rol die de sterke vrouwen in hun eigen leven speelden. 

Met de komende voorstelling en gegidst door stemmen uit de bovengenoemde community meeting, hopen we de stilte om te buigen en recht te zetten. We kijken er naar uit om de vele stemmen te verwelkomen die op een of andere manier beïnvloed zijn door Malcolm X.

Kom bij ons in oktober kijken hoe de mythe en realiteit van Malcolm X naar het podium van KVS gebracht wordt!"

Wil je trouwens meer lezen over het leven van Malcolm X, dan kan je altijd terecht in Muntpunt waar je onder meer een vertaling kan uitlenen van James Baldwins filmscript One day, when I was lost, gebaseerd op Alex Healy's autobiografie van Malcolm X. Een belangrijke inspiratiebron voor de biografische film die Spike Lee in 1992 maakte.