Actrices Jessica Fanhan en Deniz Polatoglu over Kamyon

Kamyon herinnert ons eraan dat we allemaal mensen zijn. En miljoenen onder ons zijn op de vlucht. In Kamyon krijgt één vluchteling een stem, een leven, bijna zoals u en ik. Onder anderen Jessica Fanhan en Deniz Polatoglu vertolken het kleine meisje dat opgesloten in een vrachtwagen door Europa reist. Ook de voorstelling doorkruist het continent. Deniz Polatoglu creëerde mee het stuk. Jessica Fanhan speelt de Franse versie. Fanhan herinnert zich nog levendig haar eerste voorstelling in Frankrijk, september 2015: “Het was twee weken na de foto van Aylan, het dode aangespoelde jongetje. Heftig. De realiteit overtreft de fictie altijd. Sinds dat moment heb ik het gevoel dat vluchtelingen in ons collectief bewustzijn gekropen zijn. Dat we niet meer kunnen wegkijken.” 

Ze beseft – en soms doet het haar twijfelen – dat het 'maar' theater is. En toch vervaagt die grens: het publiek zit ook letterlijk in een vrachtwagen, dicht op elkaar en dicht bij de actrices. Fanhan: “Als Kamyon iets doet met het publiek, dan is het wel dat het hen ontroert. Tot tranen toe soms.” Polatoglu speelde de voorstelling in Istanboel: “Ik eindigde met een vrachtwagen vol huilende mensen die me na de voorstelling wilden knuffelen.”

Achteraf wordt er vaak gediscussieerd en wat Fanhan opvalt, is dat vooral jongeren de voorstelling aangrijpen om te praten. Fanhan: “Hoe hartverscheurend het verhaal ook is, jongeren begrijpen het. Zelfs hele kleine kinderen leven mee.” 
Empathie. Daar draait het om. Fanhan: “Het meisje wiens leven ik vertel, lijkt op ons. In de media zien we vaak vluchtelingen, met hun zakken en vuile kleren, met wie we denken weinig gemeenschappelijks te hebben. We vergeten dat ze ook in huizen leefden, dat ze van voetbal houden, mooie kleren droegen. Net zoals jij en ik.”

Fanhan heeft zelf een migratieverleden, zij het niet als vluchteling. Ze is geboren in Guadeloupe en toen ze twee was, is ze naar België verhuisd. “Ik zou dat meisje kunnen zijn.” Polatoglu, zelf van Turkse afkomst, vult aan: “Het verhaal vertellen door de ogen van dat meisje van acht, maakt vluchtelingen weer menselijk. Dát vertelt Kamyon: het zijn mensen, met alle kleine en grote dingen die mensen tot mensen maken, en ze vluchten voor oorlog. Laten we ze alstublieft niet reduceren tot cijfers.” 

Hoop. Ook daar draait het om. En de kracht van een mens om te overleven. Fanhan: “Het meisje vertelt verhalen, duizenden als het moet, om overeind te blijven. Zo beschermt ze zich tegen de harde realiteit.” Een vlucht in een vlucht. Polatoglu: “Een kind past zich aan elke situatie aan. Het meisje zit niet in een vrachtwagen, maar in een ruimteschip. Volgens haar dan toch. Die simpele kinderlijke manieren om te overleven, maken het alleen maar tastbaarder en schrijnender.”

Fanhan: “Ik hoop dat Kamyon mensen aanzet tot nadenken, en wie weet wel tot actie. Het mooie aan spelen op locatie is dat alle mensen kunnen komen, niet alleen de doorwinterde toneelgangers. In Marseille kwam er een man langs die nog nooit naar het theater was geweest. Veertig jaar. Die dag is hij drie keer komen kijken.”  

 

Interview door Kris Kuppens

Brussels, Kamyon, Jessica Fanhan, Deniz Polatoglu